Tiết Khí Thanh Minh: Ngày Bắt Đầu, Ý Nghĩa & Nông Vụ

Thanh Minh nghĩa là trời trong, khí sáng. Tiết tảo mộ — trời quang đãng, con cháu về sửa sang phần mộ tổ tiên. Đây là tiết khí thứ 2 trong vòng 24 tiết, thuộc mùa Xuân, ứng với thời điểm mặt trời đi qua kinh độ 15° trên hoàng đạo.

1. Ngày bắt đầu tiết Thanh Minh các năm

Vì tiết khí neo vào vị trí mặt trời chứ không vào tuần trăng, ngày bắt đầu rơi vào dương lịch khá ổn định, chỉ xê dịch trong một, hai ngày:

2. Khí hậu tiết Thanh Minh

Trời hửng nắng, không khí trong trẻo hơn hẳn những ngày nồm trước đó. Nhiệt độ miền Bắc lên dần, mưa phùn thưa đi. Đây là quãng dễ chịu nhất của mùa xuân.

3. Nông vụ

Lúa chiêm xuân bước vào giai đoạn làm đòng — cần theo dõi sâu bệnh, nhất là đạo ôn và rầy. Vườn cây ăn quả cần tỉa cành, bón nuôi trái non.

4. Sức khỏe & ăn uống

Thời tiết dễ chịu nhưng chênh lệch nhiệt độ ngày đêm còn lớn, dễ cảm lạnh khi đi tảo mộ sáng sớm. Người có bệnh xương khớp nên giữ ấm khớp gối khi ra đồng, ra nghĩa trang.

5. Phong tục liên quan

Tết Thanh Minh là dịp tảo mộ lớn nhất trong năm của người Việt: con cháu về quét dọn, đắp lại mộ phần, thắp hương mời tổ tiên. "Thanh minh trong tiết tháng ba / Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh" — câu Kiều mô tả đúng nếp này.

6. Vị trí của Thanh Minh trong 24 tiết khí

Hệ 24 tiết khí hình thành ở lưu vực Hoàng Hà nên mô tả khí hậu bám sát miền Bắc Việt Nam nhất. Miền Nam về cơ bản chỉ có mùa mưa và mùa khô, nên phần khí hậu ở trên mang tính tham chiếu.