Tiết Khí Hạ Chí: Ngày Bắt Đầu, Ý Nghĩa & Nông Vụ

Hạ Chí nghĩa là cực điểm của mùa hạ. Ngày dài nhất năm — mặt trời lên cao nhất ở Bắc bán cầu. Đây là tiết khí thứ 7 trong vòng 24 tiết, thuộc mùa Hạ, ứng với thời điểm mặt trời đi qua kinh độ 90° trên hoàng đạo.

1. Ngày bắt đầu tiết Hạ Chí các năm

Vì tiết khí neo vào vị trí mặt trời chứ không vào tuần trăng, ngày bắt đầu rơi vào dương lịch khá ổn định, chỉ xê dịch trong một, hai ngày:

2. Khí hậu tiết Hạ Chí

Mặt trời chiếu thẳng chí tuyến Bắc, ngày dài nhất và đêm ngắn nhất trong năm. Nắng gắt, nền nhiệt cao, nhưng chưa phải lúc nóng nhất — nóng đỉnh sẽ đến sau vài tuần khi mặt đất tích đủ nhiệt.

3. Nông vụ

Chăm sóc lúa hè thu, tưới tiêu là việc chính. Cây trồng cần che chắn, giữ ẩm gốc.

4. Sức khỏe & ăn uống

Đây là quãng dễ mất ngủ vì đêm ngắn và nóng. Y học cổ truyền coi Hạ Chí là lúc dương khí cực thịnh, khuyên ngủ trưa ngắn, ăn thanh đạm, tránh giận dữ.

5. Phong tục liên quan

Người xưa tế đất vào Hạ Chí (đối lại với tế trời vào Đông Chí). Dân gian Việt ít giữ lễ này nhưng vẫn coi Hạ Chí là mốc "sang nửa năm".

6. Vị trí của Hạ Chí trong 24 tiết khí

Hệ 24 tiết khí hình thành ở lưu vực Hoàng Hà nên mô tả khí hậu bám sát miền Bắc Việt Nam nhất. Miền Nam về cơ bản chỉ có mùa mưa và mùa khô, nên phần khí hậu ở trên mang tính tham chiếu.